Tekstniveaus van het CCC-basismodel

Bij de beoordeling van teksten van aspirant-leden gaan we uit van het CCC-basismodel van Renkema. Daarin staan drie criteria centraal: correspondentie, consistentie en correctheid. Deze criteria passen we toe op de vijf niveaus van een tekst: teksttype, inhoud, opbouw, formulering en presentatie. Wat houden deze niveaus in en wanneer voldoen ze aan de CCC-criteria?

Teksttype
Teksten kun je indelen in verschillende teksttypes of genres. Denk aan webteksten, persberichten, voorlichtingsbrochures, onderzoeksrapporten of direct mail. Elk teksttype kent zijn eigen conventies als het gaat om opbouw, stijl en presentatie. Voldoet een tekst aan de CCC-criteria, dan heeft de schrijver:

• het teksttype gekozen dat past bij doel en lezer (correspondentie);
• de keuzes die bij dit teksttype horen consequent uitgevoerd (consistentie);
• de conventies die bij het teksttype horen correct toegepast (correctheid).

Inhoud
De inhoud van de tekst is alles wat er in de tekst staat: feiten, meningen, argumenten, grafieken, etc. Voldoet een tekst aan de CCC-criteria, dan:

• is de hoeveelheid informatie afgestemd op het doel en de lezer (correspondentie);
• zijn de feiten in de tekst met elkaar in overeenstemming (consistentie);
• zijn de gegevens in de tekst inhoudelijk correct (correctheid).

Opbouw
Bij de opbouw van de tekst gaat het om de volgorde van de zinnen, alinea's en hoofdstukken en de samenhang tussen die delen. Die opbouw is vaak afhankelijk van het teksttype. Voldoet een tekst aan de CCC-criteria, dan:

• is de opbouw afgestemd op het doel en de lezer (correspondentie);
• voert de schrijver de gekozen structuur consequent door (consistentie);
• gebruikt de schrijver correcte verbindingswoorden (correctheid).

Formulering
Bij de formulering gaat het om zinsbouw en woordkeus, ofwel de schrijfstijl van de tekst. Deze schrijfstijl bepaalt voor een belangrijk deel de toonzetting. Voldoet de tekst aan de CCC-criteria, dan:

• is de formulering afgestemd op het doel en de lezer (correspondentie);
• hanteert de schrijver in de hele tekst dezelfde stijl (consistentie);
• is de zinsbouw en woordkeus grammaticaal correct (correctheid).

Presentatie
De presentatie is de vorm waarin de tekst is gegoten. Daarbij gaat het ten eerste om het gekozen medium, bijvoorbeeld een tijdschrift, website, billboard of cd-rom. Daarnaast gaat het om de vormgeving: typografie, illustraties, kleurgebruik, etc. Voldoet een tekst aan de CCC-criteria, dan:

• zijn het medium en de vormgeving afgestemd op doel en lezer (correspondentie);
• zijn tekst en vormgeving met elkaar in overeenstemming (consistentie);
• bevat de tekst geen fouten in spelling of interpunctie (correctheid).