Tekstnet 2010
- 29 januari: Nieuwjaarsbijeenkomst met Paul Ruven
- 4 februari: Workshop Iedereen kan formulieren maken
- 12 februari: Workshop Schrijven voor kinderen
29012010 - Nieuwjaarsbijeenkomst met Paul Ruven
Het geheim van een goed verhaal
Elk succesvol verhaal, of het nu voor een film is of voor een roman, is te herleiden tot één formule: H (k2 -> k1) + Pr = P5. Dat was de op het oog ingewikkelde boodschap van scenarioschrijver Paul Ruven tijdens de Tekstnet-nieuwjaarsbijeenkomst. Zo’n 40 Tekstnetleden en genodigden kregen de formule uitgelegd van deze bevlogen spreker, met gebruik van tal van voorbeelden én stand-ins uit het publiek. Op hilarische wijze gaf Ruven een boeiend kijkje in de keuken van Hollywood.
De formule komt erop neer dat de Hoofdpersoon (H) een ‘tweedekeuzeleven’ leidt (k2), maar uiteindelijk wil kiezen voor een ‘eerstekeuzeleven’ (k1). Om dat te bereiken moet hij echter eerst een probleem (Pr) oplossen. Daartoe smeedt hij allerlei plannen, maar slaagt pas in zijn opzet bij zijn laatste plan: plan nummer vijf (P5). Volgens Ruven is dit model in de betere scripts tot op de pagina nauwkeurig te herkennen. Als voorbeelden gaf hij Jurassic Park, Notting Hill en Brokeback Mountain.
Paul Ruven beschreef de formule in zijn boek ‘Het geheim van Hollywood’, samen met collega Marian Batavier. Zij trokken daarvoor naar Hollywood om daar van ervaren insiders te horen wat nu een goed filmverhaal is. De ‘geheime formule’ bleek eigenlijk heel simpel, hanteerbaar en concreet. Dat is ook de reden dat succesvolle scenarioschrijvers, producenten, acteurs en regisseurs in Hollywood allemaal deze formule gebruiken. Ook bekende Nederlandse auteurs zoals A.F.Th. van der Heijden en Ronald Giphart maken er inmiddels gebruik van.
Hoe handig de formule ook is, het is geen toverformule, aldus Ruven. Want je moet wel eerst een goed idee hebben, de basis van het verhaal. Die ene originele zin, daar kun je in Hollywood een heleboel geld mee verdienen. Ook daarover schreef Ruven een boek ‘Rijk door 1 zin: Het gouden filmidee’. Dit boek vormde voor de organisatoren van deze Tekstnetbijeenkomst de aanleiding om de Teksnetleden te vragen hun gouden film- of boekidee in te zenden. De oogst bleek helaas mager. De teller bleef steken op twee inzendingen: van Gert Fokkens uit Alkmaar en Peter Zuidgeest uit Rijswijk. Zij vielen hiermee automatisch in de prijzen. Het mocht de pret niet drukken. De bruisende presentatie van Paul Ruven had nog veel langer mogen duren. Aan de bar werd nog lang nagepraat over scenario’s en films. En over tekstschrijven natuurlijk!
Annemieke Bos
04022010 - Workshop Formulieren maken
Iedereen kan formulieren maken!
Maar is dat ook zo? Op 4 februari organiseerde design- en communicatiebureau Edenspiekermann speciaal voor Tekstnetleden de workshop ‘Iedereen kan formulieren maken’. Daar bleek dat een goed formulier het resultaat is van een intensieve samenwerking met je opdrachtgever en andere specialisten. En dat er bij een formulier dus veel meer komt kijken dan alleen heldere zinnen schrijven of zorgen voor een goede structuur.
“Een formulier voert een dialoog: het verbindt het proces van de organisatie met het proces van de klant”, aldus Francien Malecki. Samen met haar collega Judith Mulder verzorgde zij de workshop voor vier Tekstnetleden en zes tekstschrijvers en ontwerpers van Edenspiekermann. “Om een goed formulier te maken moet je dus veel aandacht besteden aan het proces.”
Stappenplan
Dat kan als je volgens een vast stappenplan werkt. Judith en Francien presenteerden tijdens de workshop vijf stappen: plannen, ontwerpen, testen, publiceren en evalueren. Bij het plannen besteed je veel aandacht aan de doelgroep: wat weten zij over het onderwerp? Waarom vullen zij het formulier in? En hoe doen ze dat? Een handig hulpmiddel bleek het werken met persona’s: denkbeeldige personen met kenmerken die representatief zijn voor de doelgroep.
Tijdens de ontwerpfase denk je na over de informatieroute: hoe ‘bewegen’ mensen zich door het formulier en welke informatie hebben ze dan nodig? Vervolgens maak je op basis daarvan een ontwerp voor het formulier: je zet de verschillende vragen en toelichtingen in een ‘plekkenplan’. Vooral bij ingewikkelde formulieren zul je voor deze stap moeten samenwerken met interactie- en informatieontwerpers.
Begrijpelijke taal
Lange zinnen, omslachtige constructies, verwarrende vragen: formulieren staan er vaak vol mee. Een belangrijke stap in het ontwerpproces is dan ook het redigeren van de tekst. Een valkuil? Te veel vanuit de organisatie zelf schrijven. Een vraag als ‘Was u op 31 december 2009 jonger dan 40 jaar’ kun je beter herschrijven vanuit het perspectief van de klant: ‘Bent u geboren vóór 1 januari 1969?’ De ontwerpers van Edenspiekermann halen bij deze stap veel inspiratie uit de wereld van de marketing. Want waarom kun je op een formulier geen ‘beleving’ toevoegen? Dan schrijf je niet ‘Heeft u vragen?’ maar ‘Onze medewerkers helpen u graag’.
Sturende vormgeving
Maar dan ben je er nog niet: ook de vormgeving moet natuurlijk kloppen. Daarbij moet je erg precies zijn, want elk element geeft een signaal af en zet aan tot handelen of niet-handelen. Denk dan aan heldere koppen, een herkenbare afzender, goed leesbare toelichtingen en voldoende schrijfruimte.
Testen, publiceren en evalueren
Tevreden over het formulier? Het blijft de vraag of je doelgroep dat ook is. Edenspiekermann adviseert dan ook je formulier altijd te testen. Soms zul je kiezen voor een beperkte test onder een aantal gebruikers; in andere gevallen zet je een groot testtraject op. Als het formulier dan helemaal af is, ga je naar stap 4: publiceren. Dan gaat het natuurlijk over de echte productie van het formulier, maar denk ook na over hoe je communiceert over het formulier. En of je hulplijnen moet inrichten als het formulier vragen oproept. De vijfde stap tot slot is evalueren: heeft het formulier het gewenste effect? Zijn er klachten van klanten of interne gebruikers?
Iedereen kan formulieren maken?
Formulieren maken is een uitdagend proces waarbij veel komt kijken, dat bleek wel tijdens de workshop. Denk breder dan de tekst alleen en werk vooral ook samen met specialisten als interactie- en informatieontwerpers en vormgevers. En ja, dan kan iedereen formulieren maken!
Nancy van Etten
12022010 - Workshop Schrijven voor Kinderen
Op 12 februari 2010 vond in Amersfoort de workshop Schrijven voor Kinderen plaats. Niemand minder dan kinderboekenschrijver Rindert Kromhout had de leiding. De workshop was dan ook binnen één dag volgeboekt. Met behulp van een lijstje met aanwijzingen hadden de deelnemers van tevoren verhalen geschreven. Een voor een werden alle inzendingen besproken. Ben je benieuwd naar de resultaten? Log dan in en lees de besproken verhalen, waarin de deelnemers de ontvangen feedback hebben verwerkt. Daarbij vind je ook een prachtig verslag van Yolan Witterholt.