Tips voor startende tekstschrijvers
Vaak krijgen we bij Tekstnet de vraag: Hoe word je tekstschrijver? Misschien ben je, zoals de meeste professionele tekstschrijvers, niet als zodanig opgeleid. Vaak groeide na opleiding of studie en verschillende banen het besef dat schrijven leuk is en dat je het goed kunt. Daarna kwam de wens om tekstschrijver te worden. Maar hoe pak je dat aan?
Voor jou als toekomstige collega zetten we onze tips graag op een rijtje en laten we een paar van ons aan het woord. De tips zijn vooral bedoeld voor tekstschrijvers die als zelfstandig ondernemer (zzp'er) aan de slag willen gaan. Maar veel ervan zijn ook nuttig als je in loondienst wilt werken.
- Oriënteer je op het vak
- Schrijf en bouw een portfolio op
- Vraag om feedback en doe aan intervisie
- Investeer in opleiding en ontwikkeling
- Zet je onderneming op
- Ga netwerken en samenwerken
- Zorg voor focus en overweeg een specialisatie
- Word lid van Tekstnet
1. Oriënteer je op het vak
Is tekstschrijven echt iets voor jou? En zo ja hoe wil je dat beroep dan uitoefenen, als freelancer of bij een bureau? Wil je alleen schrijven of ook coachen of trainingen geven? Een goede manier om daar achter te komen is om veel te praten met ervaren tekstschrijvers. Wat vinden ze leuk aan hun beroep en wat niet? De meeste Tekstnetters willen je - als ze tijd hebben - graag alles vertellen over dit geweldige vak. Zoek er één op via onze zoekmachine en bel of mail.
| 'Vraag je af waarom je zelfstandig tekstschrijver wilt worden. Alleen de vrijheid die je hebt? Dat is ook inderdaad heerlijk, vind ik. Maar als dat je belangrijkste argument is, moet je je afvragen of je niet beter iets anders kunt doen. Een tekstschrijver is dienstbaar. Dat is een besmet woord omdat het in tegenspraak lijkt te zijn met 'professioneel'. Dat geloof ik niet. Een tekstschrijver moet echt proberen andermans ideeën goed over het voetlicht te brengen. Dat is heel iets anders dan bijvoorbeeld een journalist. Een journalist wil nieuws brengen, scoren, meerdere kanten laten zien. Een journalist wordt niet per se blij van het compliment: 'Wat heb je m'n verhaal goed weergegeven.' Een tekstschrijver gaat gloeien. Die dienstbaarheid moet je overigens wel kunnen koppelen aan een kritische houding. Niet omdat jij als tekstschrijver zo kritisch bent maar vooral omdat de lezers dat vaak zijn. De kritische vragen die je lezer stelt, moet jij kunnen beantwoorden in de tekst. En dus stel jij ze.' |
Terug naar overzicht tips
2. Schrijf en bouw een portfolio op
Het allerbelangrijkste is natuurlijk om ervaring op te doen, veel te gaan schrijven:
- Start een weblog. Dat is een goede manier om schrijfervaring en -discipline op te doen (al is het natuurlijk niet schrijven in opdracht).
- Schrijf teksten voor je sportvereniging, buurtkrant, de tuinclub van je moeder etc. Je verdient er niets mee maar het is bij uitstek oefenen met doelgerichte teksten voor een afgepaste doelgroep. Of probeer in je huidige baan alvast zoveel mogelijk schrijf- en redactiewerk naar je toe te trekken.
- Vraag een bevriende tekstschrijver of je af en toe een klusje voor hem of haar mag doen.
- Volg een schrijfcursus (bijv. journalistiek, informatief schrijven of schrijven voor het web) en voer alle thuisopdrachten zorgvuldig uit. Van die opdrachten leer je het meest en je bouwt meteen een portfolio op.
Door kilometers te maken kom je erachter welke genres je liggen en in welke tekstsoorten je het best bent. Bovendien kun je met voorbeelden van je werk toekomstige opdrachtgevers over de streep trekken. Niet alleen vrij werk zoals een blog, maar ook werk in opdracht. Daarmee laat je zien dat je in staat bent om een opdrachtgever tevreden te stellen.
|
'Ik heb ervaring opgedaan met schijven voor het web door het beheer van een paar websites van vrijwilligersclubs. Gewoon, door te doen en uit te proberen. Op den duur vond ik dat niet meer bevredigend, omdat deze opdrachtgevers niet erg kritisch waren. Ze waren al zo blij dat ik ze wilde helpen. Maar toen durfde ik de stap te nemen om voor mezelf te beginnen.' |
| 'Voordat ik voor mezelf ging beginnen, heb ik een aantal cursussen gevolgd bij het Centrum voor Communicatie en Journalistiek in Utrecht. Elke week moest ik daarvoor een tekst inleveren. Dat kostte enorm veel tijd, maar ik heb daar meer van geleerd dan van de theorie in de les. Bovendien had ik hierdoor een aantal teksten in huis die ik aan mijn eerste opdrachtgevers kon laten zien. ' |
Terug naar overzicht tips
3. Vraag om feedback en doe aan intervisie
Vraag al je opdrachtgevers om feedback. Of vraag iemand uit de doelgroep van de tekst om op- en aanmerkingen. Dat levert niet altijd wat op: soms hebben ze het te druk of zijn ze niet zo kritisch. Maar als je het niet vraagt, weet je het ook niet. Natuurlijk kun je ook een collega vragen om je teksten na te lezen. Als jij dat ook voor hem of haar doet, zijn jullie beiden geholpen. Zo gaat er nooit meer een spelfout of tekstblunder de deur uit. En door de frisse blik van een tweede lezer worden je teksten altijd beter. Tot slot kun je voor meer inhoudelijke tips bij een intervisiegroep te rade gaan of een schrijfcoach nemen. Bij Tekstnet of binnen je eigen netwerk.
| 'In de tijd dat ik kinderboeken schreef, schoof ik aan bij een prozagroep, waarvan ik bijzonder veel geleerd heb! Al is het maar het omgaan met kritiek.' |
| 'Ik werk regelmatig samen met een collega-tekstschrijver die ik al vrij lang ken, vanuit mijn oude baan nog. Als ik twijfel over een tekst, laat ik hem altijd aan haar lezen. Als ze ergens een opmerking over heeft, weet ik precies wat ze bedoelt. En dat is vice versa. |
4. Investeer in opleiding en ontwikkeling
Investeer in opleiding. Daar leer je niet alleen theorie, maar vergroot je ook je vaardigheden en leer je je sterke en zwakke punten kennen. Dat kan goedkoop door bijvoorbeeld korte workshops van Tekstnet of duurder bij SRM, Van der Hilst of het Centrum voor Communicatie en Journalistiek. Denk ook aan meer algemene trainingen, zoals adviesvaardigheden, timemanagement en onderhandelen. Als tekstschrijver krijgt je daar allemaal mee te maken. Daarnaast kun je je natuurlijk ook verder ontwikkelen door het lezen van vakboeken en -blogs.
| 'Een zeer welkom neveneffect van opleidingen is dat je dan mensen tegenkomt die op een kruispunt staan. Wie een cursus volgt, is toe aan een volgende stap in de loopbaan. In zo'n sfeer is het prettig toeven als je zoekend bent naar nieuw werk.' |
Terug naar overzicht tips
5. Zet je onderneming op
Als je als freelancer/zzp'er aan de slag gaat, moet je behalve aan de vakinhoud ook werken aan je onderneming. Meld je aan bij de Kamer van Koophandel en vraag bij de Belastingdienst een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) aan. Zet je administratie goed op; dat kan heel eenvoudig met een spreadsheet. Houd je uren bij en analyseer die, dan weet je op den duur hoe lang je doet over een opdracht. Leer jezelf verkopen met een memorabele elevator pitch, een goed profiel op LinkedIn, een website en eventueel een weblog.
Natuurlijk hoef je op dit gebied niet het wiel uit te vinden: op internet is heel wat informatie te vinden. Denk aan sites als www.lancelots.nl, www.antwoordvoorbedrijven.nl en www.pzo.nl. Verder zijn er handige boeken zoals het Handboek freelancen en de ZZP-gids. En zoek ook aansluiting met andere freelancers; dat biedt je de mogelijkheid om te sparren.
| 'Als je start met ondernemen, moet je een hoop regelen. Maar heb je dat eenmaal gedaan, dan ben je eigenlijk ook klaar. Zelfstandig tekstschrijver is een van de makkelijkste ondernemingsvormen, vind ik: je hoeft er weinig voor te investeren, hebt geen personeel of pand nodig en schuldeisers heb je ook niet zo snel aan je broek. En blijkt het je toch niet te liggen, dan kun je er ook vrij makkelijk weer mee stoppen.' |
| 'Wij hadden gisteravond weer een nuttige bijeenkomst waarin we allemaal onze eigen strategie naar voren brachten. En daar werd duidelijk dat geen strategie ook een strategie is.' |
Terug naar overzicht tips
6. Ga netwerken en samenwerken
Klaar om te beginnen? Dan heb je alleen nog maar klanten nodig. Een goede manier om klanten te vinden is netwerken. Dat kan dicht bij huis: op verjaardagsfeesten, op het schoolplein en door contact te zoeken met oude bekenden. Maar er zijn ook talloze netwerkverenigingen waar je terecht kunt. Deze verenigingen organiseren vaak avonden met een spreker en een aansluitende borrel, waarop je makkelijk in contact komt met andere ondernemers. Je kunt kiezen voor een vereniging bij jou in de buurt of een landelijke vereniging. Ook zijn er speciale verenigingen voor bijvoorbeeld starters, vrouwen, jonge ondernemers of zzp'ers. Op www.ondernemersnetwerken.nl vind je er een heleboel.
Daarnaast zijn er veel digitale netwerken en fora, zoals Lancelots, HigherLevel en Women on the Web. En ook op LinkedIn zijn er verschillende groepen, die interessant zijn voor tekstschrijvers en zzp'ers. Zoek in de Groups Directory, klik op 'Groups you may like' of kijk waar je contacten lid van zijn. LinkedIn, Twitter en Facebook zijn trouwens ook heel nuttig om je te profileren en contact te houden met de mensen uit je netwerk.
Ook als je kiest voor het bestaan als eenpitter: ga samenwerken met collega's en zakenpartners! Leg contact met vormgevers, fotografen en webbouwers, zodat je aan klanten een totaalpakket kunt bieden. Maar zoek ook andere tekstschrijvers op, zodat je samen grotere klussen aan kunt gaan. Bovendien is het handig om een achterwacht te hebben bij ziekte of als je teveel klanten ineens krijgt.
| 'Op een netwerkbijeenkomst ontmoette ik een collega-ondernemer die graag haar eigen website wilde schrijven. Maar ze kwam er steeds niet aan toe. Zelf was ik toen nog starter en op zoek naar praktijkervaring, met name voor het schrijven voor internet. Daarom bood ik aan haar te helpen, als een soort van vriendendienst. Sindsdien is ze mijn trouwste opdrachtgever.' |
7. Zorg voor focus en overweg een specialisatie
Begin al vroeg na te denken over een specialisatie. Het lijkt onaantrekkelijk, maar als specialist kun je je beter profileren en sneller hogere tarieven bedingen. Bovendien kost het je minder tijd om je in te werken in nieuwe opdrachten als deze steeds op hetzelfde gebied liggen.
Je kunt je inhoudelijk specialiseren (farmacie, landbouw, architectuur, duurzaam bouwen etc.), maar ook in een genre (webteksten, speeches). Of allebei (jaarverslagen voor woningcorporaties, brieven voor de overheid). Kies een specialisatie (of een combinatie van specialismen) die je voldoende boeit om er meerdere jaren mee bezig te zijn.
Deze keuze is een investering. Het kost tijd en mogelijk geld (cursussen), maar je krijgt het er gegarandeerd uit.
| 'Op netwerkavonden wordt vaak gevraagd om je kort voor te stellen. Als je dan zegt dat je tekstschrijver bent, blijft dat vaak niet hangen. Maar noem je een specialisme, dan val je op. En vervolgens knopen mensen sneller een gesprekje met je aan.' |
Terug naar overzicht tips
8. Word lid van Tekstnet
En natuurlijk is dit onze laatste tip: word lid van Tekstnet en ga naar alle workshops. Je hebt er in één keer 275 collega's bij die je kunt ontmoeten op de handige mailinglijst en op interessante Tekstnetevenementen. Ook kun je je aansluiten bij een intervisiegroep of gebruikmaken van een Tekstnetcoach. En ben je eenmaal door de toelatingsprocedure heen, dan heb je een kwaliteitskenmerk dat je onderscheidt van andere tekstschrijvers. Nog niet overtuigd? Bekijk alle voordelen op een rij.
Eerst live kennismaken met Tekstnet? Meld je dan aan voor onze attentieservice en geef daarbij je naam en e-mailadres op. Dan sturen we je uitnodigingen voor bijeenkomsten en congressen die ook voor niet-leden toegankelijk zijn.
